Większość biznesowych „rozwodów” bierze się z milczenia w fazie euforii. Kiedy zakładacie spółkę, pijecie szampana po pierwszej wystawionej fakturze, nikt nie chce rozmawiać o śmierci, chorobie, braku zaangażowania czy pieniądzach. A statystyki są nieubłagane: 7 na 10 firm w Polsce upada przez konflikt między wspólnikami. Ta checklista nie jest „prawniczą biurokracją”. To Twój test prawdy. To zestaw 15 pytań opartych na wieloletniej praktyce ENSIS Kancelarii.
Jeśli nie potraficie odpowiedzieć na nie teraz, kiedy w relacjach panuje pokój – nie budujecie trwałej firmy. Budujecie strukturę, która rozpadnie się przy pierwszym silniejszym wstrząsie.
Poniżej znajdziesz konkretne punkty zapalne, które musisz przegadać ze wspólnikami, aby stworzyć bezpieczne Founders Agreement (FA) lub Shareholders Agreement (SHA).
Zanim zarejestrujecie spółkę sądząc, że jakoś to będzie, usiądźcie w gronie wspólników i odpowiedzcie między sobą na te 15 pytań. Jeśli tu się nie dogadacie, nie idźcie do notariusza.
I. WKŁAD I ZAANGAŻOWANIE
- Ile dokładnie godzin tygodniowo każdy z nas poświęca na projekt? (Full-time czy „po godzinach”?)
- Kto wnosi kapitał, a kto „pot”? Jak przeliczamy gotówkę na udziały?
- Własność Intelektualna (IP): Czy cały kod, grafiki i domeny należą już do projektu, czy ktoś trzyma je na prywatnym koncie?
II. DECYZYJNOŚĆ I ZARZĄDZANIE
- Kto ma ostatnie słowo w kwestii produktu, a kto w sprzedaży? (Unikajcie komitetów decyzyjnych przy każdej drobnostce).
- Co robimy w przypadku patu (50/50)? Kto jest arbitrem lub jaka jest procedura wyjścia?
- Zasady wynagrodzeń: Kiedy zaczynamy wypłacać pensje i czy wszyscy zarabiamy tyle samo?
III. SCENARIUSZE KRYZYSOWE (NAJCENNIEJSZE!)
- Vesting: Przez jaki czas musimy pracować, żeby w pełni „zarobić” na swoje udziały? (Standard to 4 lata).
- Zakaz konkurencji: Czy zgadzamy się, że po odejściu nie pracujemy dla konkurencji przez min. 2 lata?
- Choroba/Śmierć: Co dzieje się z udziałami, jeśli któryś z nas nagle nie będzie mógł prowadzić biznesu? Czy chcemy mieć w spółce spadkobierców (np. żonę/męża wspólnika)?
IV. INWESTYCJA I EXIT
- Prawo pierwszeństwa: Czy jeśli chcę sprzedać udziały, muszę je najpierw zaoferować Tobie? Po jakiej cenie?
- Drag-along (Prawo przyciągnięcia): Czy jeśli większość chce sprzedać firmę inwestorowi, mniejszość musi się dostosować?
- Tag-along (Prawo przyłączenia): Czy jeśli Ty sprzedajesz swoje udziały na świetnych warunkach, ja mogę się do tej transakcji dopisać?
V. POZOSTAŁE
- Dodatkowi inwestorzy: Czy zakładamy wejście VC/Anioła Biznesu? Kto decyduje o rozwodnieniu udziałów?
- Budżet: Do jakiego poziomu finansujemy firmę z własnych kieszeni, zanim ogłosimy upadłość?
- Poufność: Co możemy mówić o naszych ustaleniach na zewnątrz (np. w social mediach)?
Masz już pytania. Teraz potrzebujesz tarczy.
Sama checklista to dopiero połowa sukcesu. Jeśli już wiesz, co może pójść nie tak, musisz wiedzieć, jak ubrać to w konkretne mechanizmy prawne, które ochronią Twój kapitał. Czym dokładnie jest Vesting? Jak działa procedura Deadlock w praktyce? Co musi zawierać Shareholders Agreement, żeby inwestor nie przejął kontroli nad Twoją wizją?
Wszystkie odpowiedzi (wraz z wideo-analizą od Jakuba Szajdzińskiego) znajdziesz w naszym głównym opracowaniu:
Jeśli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu founders agreement lub shareholders agreement, zapraszamy do kontaktu pod adresem: biuro@ensiskancelaria.com lub skorzystania z formularza szybkiego kontaktu znajdującego się poniżej.
Jakub Szajdziński
Specjalizuję się w pomocy prawnej na rzecz przedsiębiorstw z sektora nowych technologii, IT, e-commerce, web&mobile, a także obsłudze spółek prawa handlowego.